Słońce jest gwiazdą. Pomimo że położone jest około 150 mln km od Ziemi, to ma ogromny wpływ na organizmy żywe. Organem, który jako pierwszy wystawiony jest na działanie bodźców docierających ze Słońca jest nasza skóra.
Wśród bodźców fotochemicznych można wymienić: promieniowanie nadfioletowe, podczerwone i światło widzialne.
Do naszej planety dociera tylko ok. 50% energii słonecznej, natomiast 30% promieniowania słonecznego jest odbijane przez atmosferę, a dalsze 20% pochłaniane przez nią. Atmosfera pełni więc rolę filtra chroniąc organizmy żywe przed promieniowaniem słońca i promieniowaniem kosmicznym. Natężenie promieniowania słonecznego zależy od pory roku i dnia, wysokości n.p.m., szerokości geograficznej i przejrzystości atmosfery oraz zaburzeń w atmosferze, takich jak np. dziury ozonowe. Istnieje prosta zależność pomiędzy wysokością n.p.m., a natężeniem promieniowania słonecznego – każde 100 m wzniesienia zwiększa promieniowanie o 2%. Jest to ważne przy planowaniu wypoczynku na słońcu i przy podejmowaniu decyzji związanej z zakupem kremów z filtrami.
Słońce dawkowane z umiarem ma bardzo korzystny wpływ na organizm człowieka. Promieniowanie nadfioletowe (UV) stymuluje powstawanie w skórze witaminy D. Nazwa „witamina D” obejmuje trzy związki: D1 – kalcyferol, D2 – ergokalcyferol, D3 – cholekalcyferol. Następnie witamina D zostaje przekształcana w nerkach i wątrobie w hormon kalcytriol, który poprzez pobudzanie transportu wapnia z przewodu pokarmowego do krwi korzystnie działa na tkankę kostną. Okres półtrwania metabolitów witaminy D we krwi wynosi 2-6 tygodni. Wystarczy 15-20 minut dziennego opalania, aby dostarczyć organizmowi dawkę dziennego zapotrzebowania na tę witaminę. Umiarkowane opalanie powoduje poprawę parametrów morfologii krwi oraz wzrost wapnia, fosforu, sodu i potasu w surowicy. Jednorazowa nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne powoduje poważne uszkodzenia komórek skóry, z ich rozpadem włącznie. Stała, zbyt duża ekspozycja na promieniowanie UV przyspiesza procesy starzenia się skóry oraz zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów skóry.
Słońce oddziałuje nas również za pomocą bodźców termicznych, które odpowiadają za utrzymanie prawidłowego bilansu cieplnego. Przebywanie na słońcu jest częścią leczenia promieniami UV (helioterapia) i wykorzystania wszystkich elementów klimatycznych (klimatoterapia).
[zdjęcie: ©iStockphoto.com/nicolesy]
